سولماز موگویی
 

تاریخ بشریت تاریخی سرشار از خشونت است و شاید حسرت پایان‌ناپذیر دستیابی به عشق، امنیت و خوشبختی‌. تا به امروز برای تغییر مسیر بشریت از خشونت و پاک‌کردن پیشانی و دست‌های قابیل و تمامی‌ فرزندان آدم، همگی‌ شکست خورده‌ایم. کم نیستند گمانه‌زنی‌ها، فرضیات و نظریه‌های علمی‌ و عملی‌ درباره پیدایش و چراییِ خشونت‌گرایی، و راه‌های مبارزه با آن‌. 
نیکولاس تینبرگن؛ دانشمند هلندی و برنده جایزه نوبل؛ که در زمینه کردارشناسی و جانورشناسی تخصص دارد، معتقد است:«بشر به مانند دیگر حیوانات، با گونه خود مبارزه می‌کند اما بشر تنها گونه‌ای‌ست که مبارزه‌اش مخرب یا نفاق‌برانگیز است و تنها گونه‌ای‌ست که دست به قتل عام هم‌نوع خود می‌زند.» فروید در فرضیه اول خود خشونت را محصول خودشیفتگی (نارسیسیسم) می‌داند و اریش فروم، ارتباطی‌ مستقیم بین بروز رفتارهای پرخاش‌گرایانه و شرایط تربیتی می‌بیند. آنچه روشن است، خشونت در تمام اقوام و و نژادهای انسانی‌ دیده می‌شود، می‌تواند بروز کند و مرزی برای این بیماری همه‌گیر وجود ندارد. 
مارتین لوتر کینگ از حضور این بیماری واگیردار آگاه است، از ساز و کار آن باخبر، اما حاضر به تسلیم‌شدن نیست. می‌گوید:«وقتی‌ به انسان مدرن نگاه می‌کنیم مجبور به روبروشدن با این واقعیت هستیم که انسان مدرن از نوعی فقر روحی‌ رنج می‌برد که متناقض با فراوانی‌ خیره‌کننده در علوم و تکنولوژی است. 
ما آموخته‌ایم که آسمان را مانند پرندگان درنوردیم، ما آموخته‌ایم که دریاهارا مانند ماهی‌ شنا کنیم اما نیاموخته‌ایم که روی زمین به مانند خواهر و برادر راه برویم، خواهرانه و برادرانه» حتی در زمستان ۱۹۵۵ ارثیه این فقر روحی‌، با گذشت سال‌ها از لغو برده‌داری، همچنان بر سر زندگی‌ سیاه‌پوستان آمریکا سایه انداخته بود و رزا پارکس هم یکی از سیاه‌پوستانی بود که از این ارثیه بی‌نصیب نبود. رزا در مونت‌گومری مرکز ایالت آلاباما در آمریکا، در اتوبوس نشسته بود تا بعد از یک روز کاری به خانه‌اش برگردد.
 شهروندی سفیدپوست سوار اتوبوس شد و از رزا انتظار داشت که جای‌اش را به او بدهد، رزا دست ردّ به سینه این تحقیر زد و به جای خانه مستقیم به زندان رفت. آن روز انگار که «دنیا بر می‌خیزد، وقتی‌ رزا می‌نشیند»۱ 
 یک روز بعد ۵۰ نفر از رهبران پیشرو جنبش آینده حقوق مدنی سیاه‌پوستان شهر، گردهم می‌آیند تا برای مبارزه با تبعیض و تفکیک‌نژادی در شهر خود راهی‌ بیابند.دکتر مارتین‌لوتر کینگ رهبر آینده کنفرانس رهبری مسیحیان جنوب (SCLC) با فراخوان تحریم استفاده از اتوبوس‌های شهر مونت‌گومری و ایالت آلاباما آغازگر جنبش حقوق مدنی سیاه‌پوستان در آمریکا می‌شود.
 تحریم ۳۸۱ روز به طول می‌انجامد و در این مدت کینگ بارها به جرم داشتن سرعت بالا در رانندگی‌ دستگیر شد، خانه‌اش به آتش کشیده شد، و خود و خانواده‌اش به ترور ‌ تهدید شدند. 
تحریم اما در سال ۱۹۶۵ با تصویب دیوان عالی‌ کشور در خصوص ممنوعیّت هرگونه تبعیض و تفکیک‌نژادی در حمل‌ونقل عمومی‌ با موفقیت به تصویب ‌رسید. 
از آن‌ پس در دیدگان مردم، کینگ به عنوان پیشوای جنبش مدنی سیاه‌پوستان مورد احترام قرار گرفت و در سال ۱۹۵۷سازمان "رهبری مسیحیان جنوب" را با همکاری دیگر سیاه‌پوستان منطقه به ثبت ‌رساند. هدف این سازمان، مبارزه بدون خشونت از طریق تظاهرات علیه تبعیض و تفکیک نژادی اعلام ‌شد ۲
این سازمان همچنان در آمریکا به کار خود با اهدافی جدید ادامه داد. در این مدت کینگ ۱ میلیون کیلومتر سفر و ۲۰۰ سخنرانی‌ را به تجربیات خود اضافه ‌کرد، اولین کتاب خود به نام "گامی‌ به سوی آزادی" را نوشت، شهروندان را به برگزاری راهپیمایی مسالمت‌آمیز برای رسیدن به حقوق برابر شهروندی دعوت کرد.
مارتین‌لوترکینگ بی‌شک یکی‌ از کاریزماتیک‌ترین شخصیت‌های قرن بیستم به حساب می‌آید. توانایی کینگ در ایجاد همبستگی در عرصه عمومی بی‌نظیر و مثال زدنی‌ست و مهم‌تر پیروی از ایده "جنبش مدنی به دور از خشونت." 
کینگ در کتاب خود عنوان می‌کند که منظورش از حرکت به دور از خشونت، روبروشدن با حریف است برای دوستی‌ و نه شکست و تحقیر او (گامی‌ به سوی آزادی، مارتین‌لوتر کینگ، ۱۹۵۸). ملاقات کینگ با گاندی در هند، درک عمیق‌تری از مبارزه و مقاومت عاری از خشونت به او می‌بخشد و او را در ادامه راهی که برگزیده بود راسخ‌تر می‌کند، آنقدر که کینگ اصلاح را از خود آغاز و تمام محافظان مسلح خود را خلع سلاح می‌کند. همزمان اقدامات خشونت‌آمیز گروه‌های نژادپرست در طول تظاهرات عاری از خشونت سیاه‌پوستان به شدت مورد توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد. 
به ناگاه حضور «جنبش توده»‌ای و «خشونت» در کنار یکدیگر، پرده از حضور تبعیض، تحقیر و رفتارهای غیرانسانی‌ سفیدپوستان در مقابل سیاه‌پوستان برداشته و نشان می‌دهد که سیستم‌های نژادپرستانه و تبعیض‌آمیز برای ادامه حیات، مجبور به اعمال خشونت هستند.۳
در سالگرد صدمین سال اعلامیه آزادی سیاه‌پوستان از بردگی (در ۲۸ اگوست ۱۹۶۳) تظاهرات تاریخی‌ طرفداران جنبش مدنی آمریکا برای «دستیابی به کار و آزادی» در مقابل بنای یاد بود آبرهام لینکلن انجام ‌شد و ۲۵۰۰۰۰ نفر از سراسر کشور در این تظاهرات شرکت ‌کردند.
 «رؤیایی دارم» یکی‌ از به یاد ماندنی‌ترین سخنرانی‌های قرن بیستم توسط کینگ انجام ‌شد که به گمان خیلی‌ها پشتوانه محکمی برای تصویب لایحه حقوق مدنی در سال ۱۹۶۴ بود.
 در این لایحه هرگونه تبعیض بر اساس رنگ، نژاد، جنسیت، دین و...ممنوع اعلام‌شد. در این روز رؤیای مارتین‌لوترکینگ به لحاظ قانونی‌ به حقیقت پیوست. حال آنکه برای داشتن جهانی به دور از تبعیض ادامه راه او تا پایان تاریخ بشری لازم به نظر می‌رسد.
پانویس
۱ ) دیتس،ریچارد، ۲۰۰۸ Martin Luther King: Traum und Tat. EinLebensbild
۲ ) http://kingencyclopedia.stanford.edu/encyclopedia/encyclopedia/enc_southern_christian_leadership_conference_sclc
۳ ) دیتس، ریچارد، ۲۰۰۸